چای چای

چای و دستور تهیۀ آن  

 

 

 

 

گیاه چای به ‌صورت بوته، درختچه یا درختی است با نام علمی کاملیا سیننس (CAMELLIA SINENSIS) که از خانواده‌ی چای (THEACEAE) می باشد. این گیاه در نقاطی از جهان از جمله هندوستان، چین، سریلانکا،ژاپن، ایران و نواحی دیگر پرورش می ‌یابد. چون در سه فصل از سال (بهار، تابستان و پاییز) برگ‌ های آن برداشت می ‌شود، لذا در اکثر نقاط ، چای به صورت بوته وجود دارد؛ ولی در صورتی که هیچ ‌گونه برداشتی از آن صورت نگیرد، کم کم مرتفع شده و به ‌صورت درختچه یا درخت در می ‌آید.

قسمت اصلی مورد استفاده‌ی بوته ‌ی چای، برگ آن است که به ‌صورت‌های مختلف تبدیل به انواع چای می ‌شود. شواهد گیاهشناسی نشان می دهند که هند، چین، برمه و تایلند خاستگاه چای می باشند. به نظر میرسد کلمه انگلیسی Tea از کلمه مالاکائی ''teh'' یا کلمه چینی ''t'e'' گرفته شده باشد. اصطلاح چینی ''Ch'a'' منشاء نامگذاری چای در سایر زبانها می باشد. هلندی ها و پرتغالی ها که اولین وارد کننده های اصلی چای بودند احتمالاً این نام ها را به کشورهای اروپایی و خاورمیانه معرفی نمودند.
چای باکیفیت بالا، از جوانه های تازه شامل دو یا سه برگ اول بعلاوه شکوفه های در حال رشد بدست می آید، چای باکیفیت پائین که در تهیه چای فوری و brick tea به کار می رود، از برگ های پائین ساقه حاصل می شود.

برخی از انواع شناخته شدۀ چای :

1- چای سیاه (BLACK Tea):  بیشترین نوع تجاری چای بوده که به فاصله کوتاهی پس از چیده شدن، در طی مراحل خشک شدن و نگهداری دچار اکسیداسیون آنزیمی (تخمیر) می شود.
موادی بنام کاتشین (Catechin) و پلی فنولهای موجود در برگ های چای تبدیل به ترکیبات قهوه ای یا قرمزی بنام تئوفلاوین و تئوروبیجین می شوند که موجب می شوند چای دم کرده به رنگ سیاه درآید.

 

Black Tea

2-چای اولانگ (OOLONG Tea): در صورتی که برگ تازه ی چای به ‌صورت ناقص تخمیر شود، چای اولانگ به ‌دست می‌ آید که به رنگ قرمز یا زرد است و با تخمیر نسبی بدست می آید. اولانـگ بـه مـعـــنی اژدهای سبز می بـاشد و مرحله اکسیداسیون آن 2 تا 3 روز بطول می انجامد. این‌ گونه چای در ایران و بسیاری از نقاط دنیا تولید نمی ‌شود، ولی در کشور چین تولید می ‌شود. این چای در چین و ژاپن مصرف می گـردد.

ازخواص مهم چای اولانگ، کاهش کلسترول خون است که می‌ تواند در هر وعده‌ غذای چرب، مقدار کلسترول خون را در حد متعادل نگه دارد. هم‌ چنین دانشمندان ژاپنی معتقد هستند که مصرف این نوعچای باعث کاهش فشارخون شده و می ‌تواند در جلوگیری از بعضی مشکلات قلبی- عروقی موثر باشد.

 

OOLONG Tea

3- چای سبز (GREEN Tea): در صورتی که برگ تازه‌ی چای را به سرعت خشک کنند، چای سبز به ‌دست می ‌آید. در این شرایط اجازه‌ی تخمیر به چای داده نمی ‌شود. بلافاصله بعد از چیدن از اکسیداسیون کاتچین محافظت می شود که اکثر فوائد درمانی چای را به این نوع چای نسبت می دهند.

 

GREEN Tea

4- چای سفید (WHITE Tea):این نوع چای را در چین از غنچه های خیلی جوان تهیه می کنند که دارای کرکهای زیادی است و مانند ابریشم به هم بافته شده اند و به نام چای سفید مشهور است. در تهیه آن از برگهای تازه روئیده (جوانه ها) چای استفاده میگردد که اکسید نیز نمیگردند. بیشترین اثر ضد سرطانی را این نوع چای به خود اختصاص داده است. این چای در چین مصرف میگردد.

 

WHITE Tea

 

چگونگی دم کردن چای سیاه: آب را به درجه جوش رسانده (100 درجه سانتی گراد) سپس روی چای میریزیم، زمان دم کشیدن نباید کمتر از 30 ثانیه و طولانی تر از 5 دقیقه گردد، زیرا پس ازآن تانین چای بتدریج آزاد شده و اثر محرک کافئین را خنثی و طعم چای را نیز تلخ میکند.

 

چگونگی دم کردن چای سبز: دمای آب در این حالت باید 85-80 درجه سانتی گراد باشد. معمولاً هر چه کیفیت چای سبز بالاتر باشد  بهتر است دمای آب مورد استفاده آن نیز کمتر باشد. ترجیحاً بهتر است قوری چای پیش از دم کردن چای از قبل با قرار دادن قوری درون یک کاسه حاوی آب داغ، گرم گردد.

 

چگونگی دم کردن چای اولانگ: همانند دم کردن چای سبز میباشد اما دمای آب در این نوع چای میباید 100-90 درجه سانتی گراد باشد.

    کتری برقی های پیشنهادی ارادو :

 

         

DeLonghi

KBX 2016

Braun

WK300

DeLonghi

KBM 2011

 

با توجه به این که در ایران دو نمونه چای سبز و چای سیاه در دسترس مردم می باشد در این مطلب به بررسی خواص و ویژگیهای این دو نوع چای می پردازیم:

 

لازم به ‌ذکر است که گیاه چای سبز و سیاه یکی است، ولی در نوع عمل آوردن آن‌ها تفاوت وجود دارد.

 

ترکیبات تشکیل دهنده چای:

کافئین (caffeine): کافئین نوعی ماده آلکالوئیدی است که بطور طبیعی در برخی مواد غذایی از جمله دانه قهوه، چای، دانه کاکائو و ... یافت می‌شود. کافئین سبب ایجاد طعم تلخی می‌شود. این ماده، محرک سیستم عصبی همراه با اثرات روان درمانی و همچنین تحریک کننده سیستم تنفسی است. کافئین ضربان قلب را بالا برده و ادرار آور است.

 

تیوفیلین (THEOPHYLLINE): این ماده ساختاری همچون کافئین دارد که هم در چای سبز و هم سیاه موجود میباشد. اثرات آن در بدن عبارت است از: شل کردن عضلات نایژه های ریه، افزایش جریان خون کلیه ها، افزایش انقباض پذیری و کارایی عضلات قلب، افزایش ضربان قلب، کاهش فشار خون و اثرات ضد التهابی.

 

تانین (TANNIN): یک پلی فنول تلخ مزه میباشد. که اثر آن در بدن آرام بخشی سیستم عصبی مرکزی انسان میباشد. یک عیب تانن این است که از جذب مواد معدنی به ویژه آهن ممانعت میکند.

 

تیانین (THEANINE): در چای چندین آمینو اسید وجود دارد اما بیشترین میزان اسید آمینه چای را تیانین تشکیل میدهد. عمده طعم چای به خاطر وجود همین ماده است.

 

کاتچین (CATECHIN): این ماده بسیار مفید بوده و برای سلامتی بسیار سودمند است. کاتچین در چای سبز و سیاه وجود داشته اما میزان آن در چای سبز بیشتر میباشد. اثرات آن در بدن عبارتند از:

ضد سرطان میباشد، کاهش دهنده کلسترول خون، یک آنتی بیوتیک و آنتی ویروس قوی، جلوگیری از افزایش یافتن فشار خون و جلوگیری از افزایش یافتن قند خون.

 

ویتامینهای E,C,B COMPLEX: ویتامین E یک آنتی اکسیدان قوی میباشد که برای بدن بسیار مفید است. ویتامین C کاهش دهنده استرس بوده و علایم سرماخوردگی را نیز تقلیل میدهد. ویتامین B کمپلکس به متابولیسم کربوهیدراتهاکمک میکند.

 

فلوراید و فلووانوئید (FLAVONOID): فلوراید در استحکام دندان و فلووانوئید از ایجاد بوی بد دهان پیشگیری کرده و همچنین دیواره عروق خونی را تحکیم میکند.

 

همچنین چای حاوی فیبر، کربوهیدرات، لیپید و کاراتنوئید نیز میباشد.

 

 

 

 

برشی از برگ تازه چای سبز

 

 

 

 

 

 

چای سبز (Green Tea):

 

در صورتی که برگ تازه‌ی چای را به سرعت خشک کنند، چای سبز به ‌دست می ‌آید. در این شرایط اجازه‌ی تخمیر به چای داده نمی ‌شود. چای سبز یک نوشابه بدون کافئین و پیشگیری کننده از حمله قلبی و سرطان شناخته شده است و یک تونیک ( تقویت کننده ) بسیار مفید است. این چای دارای خاصیت ضد چربی (از هر نوع آن ) و مقوی اعصاب بوده و قدری نیز خاصیت تب بری دارد.چای سبز باعث تقویت معده شده و ضمن دفع سموم بدن، نفخ معده را نیز برطرف می کند . چای سبز باعث تقویت حافظه شده و برای افراد افسرده یک داروی ضد افسردگی است. زیرا نوشیدن چای سبز باعث نشاط و سرزندگی می شود.

مهم ‌ترین خواص چای سبز شامل موارد زیر است:

ضد پوسیدگی دندان  به ‌علت فلوراید بالا، ضد سرطان معده و پوست، ضد خارش و التهاب حاصل از گزش حشرات، تحریک سیستم ایمنی بدن.

چای سبز در کشور چین، ژاپن، ترکمن صحرای ایران و بعضی نقاط دیگر مصرف دارد. چای سبز را می ‌توان مانند چای سیاه، دم کرده و مصرف نمود.

 

چای سیاه یا معمولی (Black Tea):

 

در صورتـــی کـــه بـــرگ تــازه‌ی چـــــــای، مــورد عمـلیــات تـخمـیــر(FERMENTATION) قرار گیرد، تغییراتی در رنگ، بو، مزه و مواد و اثرات آن نسبت به چای سبز ایجاد می ‌شود. پس از مراحل تخمیر، آن را خشک کرده و بسته ‌بندی می‌ کنند.

با وجود این که امروزه چای معمولی به‌ عنوان یک نوشیدنی گرم با مصرف بسیار گسترده رو به ‌روست، ولی باید در نظر داشت که چای علاوه بر خوراکی بودن به‌ عنوان یک گیاه دارویی با اهمیت، دارای خواص متعددی است. با توجه به ‌قدمت شناخت چای توسط بشر و مصرف بسیار زیاد آن، هزاران تحقیق وسیع بر روی آن صورت گرفته که نشان دهنده‌ی اهمیت این گیاه با ارزش است.

تا کنون 51 اثر مختلف از چای گزارش شده که مهم ترین این خواص عبارت‌اند از: ضد‌ درد، ضد آمیب، ضد  آلزایمر (ضد فراموشی)، ضد آرتریت ، ضد تصلب شرایین، ضد باکتری، ضد سرطان ، ضد افسردگی، ضد قند خون ، ضد التهاب، ضد جهش ژنی، ضد نیتروزآمین، ضد اکسیدان ، ضد اسپاسم، ضد ویروس، قابض، مقوی قلب، محرک سیستم عصبی مرکزی، ادرار آور، محافظ کبد ، کاهنده‌ی پرفشاری خون ، محرک قدرت ایمنی بدن، کاهش دهنده‌‌ی چربی خون، کاهش دهنده‌ی تری گلیسریدها و محرک مجاری تنفسی.

خواص مذکور بین چای سبز و معمولی مشترک بوده و بسته به درصد مواد موجود در آن ها ممکن است در قدرت اثر آن‌ها تفاوت وجود داشته باشد.

 

 

نکات مهمی که درمورد چای باید بدانیم:

/ 0 نظر / 6 بازدید